Onderzoek: gokken in jeugd vergroot kans op verslaving

Kinderen die in hun jeugd worden blootgesteld aan gokken, lopen als volwassene meer risico op verslaving. Een nieuw onderzoek van het Economic and Social Research Institute (ESRI) in Ierland toont een sterk verband aan tussen blootstelling aan gokken in de jeugd en gokgerelateerde problemen op volwassen leeftijd. 

Volgens de onderzoekers hangt gokken voor het 18e levensjaar samen met een bijna twee keer zo hoge kans op probleemgokken. Ook het gokgedrag van ouders en een positieve houding tegenover gokken blijken het risico op problematisch speelgedrag te vergroten. 

Het onderzoek “Childhood exposure to gambling increases likelihood of problem gambling as an adult” is gefinancierd door de Ierse toezichthouder Gambling Regulatory Authority of Ireland (GRAI), het equivalent van de Nederlandse Kansspelautoriteit (Ksa). 

Analyse van jeugd en speelgedrag ouders

De 1.663 volwassenen deelnemers vulden een anonieme online enquête in waarbij de onderzoekers keken of respondenten voor hun 18e al deelnamen aan kansspelen, hoe vaak hun ouders gokten en wat de houding van ouders was ten opzichte van gokken. 

Kenmerken van problematisch speelgedrag op volwassen leeftijd werden gemeten met de Problem Gambling Severity Index (PGSI). Dit instrument wordt internationaal vaker gebruikt om soortgelijke conclusies te kunnen trekken, ondanks de toenemende discussie over de interpretatie.

Critici wijzen op het risico op overschatting en op het feit dat het geen klinische diagnose is, terwijl voorstanders het vooral zien als een middel voor bevolkingsonderzoek.

In oktober 2025 reageerde een lezerspanel van het AD massaal op de stelling of een “gokverslaving enkel van de speler afhangt”. Volgens het merendeel van de respondenten ligt de schuld niet alleen bij de speler. Uit de reacties blijkt dat veel Nederlanders van mening zijn dat de overheid en gokbedrijven hier een belangrijke verantwoordelijkheid in dragen. 

64% respondenten gokte al voor 18

Zo’n 64% van de respondenten gaf aan al voor hun 18e te hebben gegokt. Het ging volgens de antwoorden vooral om speelautomaten, krasloten, weddenschappen op paarden- of hondenraces, informeel gokken met vrienden, bingo en loterijen.

De onderzoekers noemen daarnaast dat blootstelling aan sportweddenschappen, casino spellen en loot boxes samenhangt met een hoger risico op latere problemen. In de onderzoeksresultaten wordt wel vermeld dat extra bewijs nodig is, omdat de activiteiten in de periode waarover gerapporteerd werd minder vaak voorkwamen onder minderjarigen.

Invloed van ouders op latere problemen

Volwassenen die als kind gokten, bleken in vergelijking met volwassenen die pas na hun 18e begonnen, bijna 2 keer zo vaak kenmerken te hebben van problematisch speelgedrag. 

De rol van ouders kwam daarnaast duidelijk naar voren in de onderzoeksresultaten: het opgroeien in een huishouden met in elk geval één gokkende ouder verhoogde het risico op probleemgokken op latere leeftijd met grofweg een derde. In het geval van een ouder die signalen vertoonde van zwaar gokgedrag was er bijna een verdubbeling van het risico.

Als de verschillende risicofactoren samenkwamen, werd het effect groter. Mensen die zowel voor hun 18e gokten als een ouder hadden die regelmatig gokte, hadden volgens de analyse een 4 keer zo hoog risico op probleemgokken op volwassen leeftijd.

Invloed ouders zwakt af

De Ierse onderzoekers constateerden wel dat het verband tussen gokgedrag van ouders en problematisch gokgedrag minder sterk was bij die deelnemers jonger dan 40 waren. De onderzoekers suggereren dat dit mogelijk komt door de veranderde manier van blootstelling aan gokken: jongere generaties komen relatief vaker met gokken in aanraking komen via online goksites en marketing uitingen, en minder via hun ouders.

Ervaringen met gokken op jonge leeftijd blijken een sterke voorspeller te zijn van problematisch gokgedrag op volwassen leeftijd. De uitkomsten van dit onderzoek pleiten voor strengere regels om kinderen beter te beschermen tegen blootstelling aan gokken, zoals betere leeftijdscontroles, beperkingen op gokreclame en strengere regulering van producten die speciaal op kinderen zijn gericht. Het terugdringen van gokgedrag bij ouders kan daarbij helpen, al wijst de afnemende invloed van ouders bij jongere generaties erop dat bredere maatregelen buiten de thuissituatie nodig zijn. Vervolgonderzoek moet aantonen hoe effectief deze maatregelen zijn.

Onderzoek Economic and Social Research Institute (ESRI)

Het onderzoek is gefinancierd door de Gambling Regulatory Authority of Ireland en wordt aangehaald in de invoering van strengere maatregelen. De autoriteit pleit op basis van de onderzoeken voor een strengere leeftijdsverificatie, strakkere regels rond marketing en promotie en strenger toezicht op kansspelen die populair zijn onder jongeren. 

Voor mensen die in hun jeugd al werden beïnvloed, is de drempel om te gaan spelen tegenwoordig nog lager door de recente regulering van online gokken in Ierland. Voor toegang tot goksites met een Ierse licentie geldt echter een verplichte registratie. 

Een casino zonder registratie is daarmee per definitie een internationale aanbieder. De GRAI werd pas in maart 2025 opgericht en is een relatief nieuwe toezichthouder in Europa. 

Om de cyclus van generatie op generatie te doorbreken, is ook begrijpelijke voorlichting cruciaal. Eerder deze maand publiceerde de Nederlandse hulporganisatie OpenOverGokken uitleg over gokken in eenvoudige taal. Daarbij heeft OpenOverGokken onder meer voor modules gezorgd voor verschillende onderwerpen over gokken en gokverslaving.