Illegale gokaanbieders richten advertenties op Facebook en Instagram rechtstreeks op Nederlanders met gokproblemen. Uit onderzoek van BNR blijkt dat sommige reclames zelfs uitleggen hoe een inschrijving in Cruks kan worden omzeild.
De onderzoeksredactie van BNR trof tientallen van deze advertenties aan in de advertentiebibliotheek van Meta. Verschillende reclames waren met kunstmatige intelligentie gemaakt en verwezen naar buitenlandse goksites die het Nederlandse uitsluitingsregister niet gebruiken.
BNR sprak over de risico’s met deskundigen van Jellinek en het Trimbos-instituut. Ook branchevereniging VNLOK en de Kansspelautoriteit (Ksa) reageren kritisch op de rol van Meta bij de verspreiding van de advertenties.
AI-reclames spelen gericht in op Cruks-inschrijving
In de onderzochte advertenties wordt de Cruks-inschrijving nadrukkelijk als probleem gepresenteerd. Een kunstmatige stem vertelt dat mensen ondanks hun gokstop kunnen doorspelen bij internationale casino’s die niet zijn aangesloten op het register.
De reclames verwijzen vervolgens naar websites met overzichten van casino’s zonder Cruks. Deze aanbieders beschikken niet over een Nederlandse vergunning en hoeven spelers daarom niet te controleren in het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen.
Cruks is juist bedoeld om tijdelijk afstand te nemen van kansspelen. Tijdens de inschrijving krijgen deelnemers geen toegang tot Nederlandse online casino’s, speelhallen en vestigingen van Holland Casino. Advertenties die rechtstreeks inspelen op deze uitsluiting ondermijnen daarmee een belangrijke maatregel voor spelersbescherming.
Onverwachte reclame kan terugval veroorzaken
Judith Noijen, adviseur preventie bij Jellinek, waarschuwt dat de kans op terugval aanwezig blijft bij mensen die herstellen van gokproblemen. Stress, eenzaamheid en andere moeilijke omstandigheden kunnen de zelfcontrole verminderen. Op zulke momenten kan een advertentie de stap naar opnieuw gokken kleiner maken.
Gea-marit Dekker van het Expertisecentrum Gokken van het Trimbos-instituut wijst vooral op het onverwachte karakter van de reclames. De advertenties verschijnen ongevraagd in de tijdlijn en kunnen daardoor een gokprikkel oproepen die daarvoor niet aanwezig was.
De bevindingen sluiten aan bij de bredere aandacht voor preventie en vroegsignalering. Eerder deze week werd bekend dat ZonMw € 500.000 beschikbaar stelt voor gokonderzoek bij Jellinek. Binnen die projecten wordt onder meer onderzocht hoe mensen met beginnende of bestaande gokproblemen eerder kunnen worden bereikt.
Ksa kan advertenties niet zelf verwijderen
De Kansspelautoriteit kan optreden tegen illegale aanbieders, maar heeft geen directe mogelijkheid om advertenties van Facebook of Instagram te verwijderen. Daarvoor blijft de toezichthouder afhankelijk van Meta.
Volgens de Ksa verwijdert Meta advertenties nadat deze bij het bedrijf zijn gemeld. Dat lost slechts een deel van het probleem op, omdat nieuwe campagnes en advertentieaccounts voortdurend kunnen verschijnen. De toezichthouder vindt daarom dat aanvullende maatregelen nodig zijn om illegale gokreclames preventief tegen te houden.
De omvang van het probleem bleek eerder al uit cijfers over april 2026. In die maand meldde de Ksa ruim 4.600 illegale gokadvertenties bij Meta. Vrijwel alle gemelde advertenties werden verwijderd, maar veel reclames hadden Nederlandse gebruikers toen al bereikt.
Meta verwijst naar lokale wetgeving
BNR vroeg Meta om een toelichting op de bevindingen. Het bedrijf liet via een communicatiebureau weten dat adverteerders zich aan de lokale wet- en regelgeving moeten houden. Meta stelt daarnaast dat het handhaven van de regels rond gokreclames serieus wordt genomen.
Die reactie neemt de zorgen bij Nederlandse gokorganisaties niet weg. Zij vinden dat het huidige systeem te sterk afhankelijk is van meldingen achteraf. Daardoor kunnen illegale aanbieders hun advertenties eerst verspreiden en pas worden gestopt nadat toezichthouders of andere organisaties ze hebben ontdekt.
Meta verlangt voor gokadvertenties in principe voorafgaande toestemming van adverteerders. Het BNR-onderzoek laat echter zien dat illegale aanbieders er nog altijd in slagen om de controles te passeren, onder meer met wisselende accounts en door AI gegenereerde video’s.
VNLOK bereidt juridische stappen voor
Branchevereniging VNLOK werkt aan een dagvaarding en schadeclaim tegen Meta. Voorzitter Björn Fuchs bevestigt tegenover BNR dat de voorbereidingen nog lopen en dat er inmiddels contact met het technologiebedrijf is geweest.
VNLOK en het Keurmerk Verantwoorde Affiliates schatten eerder dat Meta in Nederland jaarlijks minimaal € 10 miljoen verdient aan advertenties voor illegale kansspelen. Volgens Fuchs betreft dit een voorzichtige ondergrens. Internationaal zou de advertentieomzet mogelijk in de honderden miljoenen lopen.
De juridische procedure moet duidelijk maken in hoeverre Meta verantwoordelijk kan worden gehouden voor het toelaten en verspreiden van illegale gokreclames. Totdat daarover meer duidelijkheid bestaat, blijven toezichthouders en belangenorganisaties afhankelijk van meldingen en verwijderverzoeken om de advertenties offline te krijgen.
